Powszechną wiedzą jest, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. Problem zaczyna się na etapie szczegółów dotyczących obowiązku alimentacyjnego. Komu tak właściwie przysługuje świadczenie alimentacyjne? Do kiedy alimenty na dziecko przysługują? Czy można żądać uchylenia obowiązku alimentacyjnego? Odpowiedzi na te wszystkie pytania znajdziesz w naszym artykule.
Komu przysługują alimenty na dziecko?
Obowiązek alimentacyjny względem dziecka spoczywa w pierwszej kolejności na jego rodzicach. Nie ma przy tym znaczenia, czy rodzice ci pozostają w związku małżeńskim, czy nie. Rodzice powinni wspólnie pokrywać koszty utrzymania dziecka i jego wychowania oraz czynić osobiste starania o utrzymanie lub o wychowanie dziecka. Jeśli któryś z rodziców nie realizuje swojego obowiązku lub rodzice żyją w rozłączeniu a kwestia alimentów nie jest uregulowana prawnie, możliwe jest dochodzenie od niego alimentów na drodze sądowej.
Często spotykanym błędem jest przeświadczenie, że alimenty na dziecko zasądzane są przez sąd od jednego z rodziców na rzecz drugiego. Tymczasem, to nie drugi rodzic jest osobą uprawnioną do otrzymania w tym przypadku alimentów, lecz dziecko. Pomimo, iż w praktyce to właśnie rodzic, z którym dziecko zamieszkuje najczęściej będzie dysponował środkami małoletniego dziecka, alimenty od rodzica przysługują samemu dziecku i to bezpośrednio na jego rzecz są zasądzane. To dziecko jest osobą uprawnioną względem której na rodzicu spoczywa obowiązek dostarczania środków utrzymania. A jedynie sposób wypłaty świadczenia następuje „do rąk” drugiego rodzica – najczęściej na rachunek bankowy.
Czy dalsi krewni dziecka są zobowiązani do płacenia alimentów?
Czy obowiązek alimentacyjny względem dziecka obciąża też innych członków jego rodziny? Może zdarzyć się taka sytuacja. Jednak dalsi krewni dziecka obowiązani są do realizowania obowiązku alimentacyjnego dopiero w sytuacji, gdyby żaden z rodziców dziecka nie mógł go wypełniać.
Umowy dotyczące obowiązku alimentacyjnego między rodzicami dziecka
W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na inną, niewłaściwą praktykę w zakresie świadczeń alimentacyjnych. Spotykane są czasem umowy dotyczące alimentów na dziecko, zawierane pomiędzy rodzicami dziecka, na mocy których jedno z rodziców zrzeka się dochodzenia alimentów na dziecko od drugiego z rodziców, w zamian za jakieś przysporzenie, przykładowo za przeniesienie własności nieruchomości w ramach podziału majątku wspólnego. Takie zastrzeżenia są niedopuszczalne i nie będą ograniczały możliwości dochodzenia świadczenia alimentacyjnego przez dziecko.
Świadczenie alimentacyjne ma charakter osobisty – jest ściśle związane z osobą dziecka. Nie można uwolnić się od obowiązku alimentacyjnego poprzez zawarcie umowy z drugim z rodziców dziecka w zakresie zrzeczenia się tych świadczeń. Dziecko, któremu przysługują alimenty, nie jest wówczas nawet stroną takiej umowy.
Kiedy dziecku przysługuje świadczenie alimentacyjne? Kiedy można przestać płacić alimenty?
W jakich przypadkach możemy mówić o obowiązku alimentacyjnym rodziców wobec dziecka? Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Do kiedy świadczenia alimentacyjne przysługują? Czy alimenty trzeba płacić na pełnoletnie dziecko?
Świadczenie alimentacyjne nie jest uzależnione od wieku dziecka, w tym od jego pełnoletności. Rodzic może być zobowiązany również do płacenia alimentów na pełnoletnie dziecko, które nie ma możliwości samodzielnego utrzymania się. Obowiązek alimentacyjny wygaśnie dopiero wówczas, gdy dziecko będzie w stanie samodzielnie się utrzymać.
Nie da się więc z góry określić do jakiego wieku płaci się alimenty na dorosłe dziecko, w szczególności gdy dziecko studiuje. Będzie to uzależnione od stanu zdrowia dziecka, kontynuowania dalszej nauki, już uzyskanego wykształcenia przez dziecko, jego majątku czy podjęcia pracy. W przypadku dziecka cierpiącego na poważną chorobę, z uwagi na którą nie jest w stanie dostarczać sobie środków utrzymania, obowiązek alimentacyjny może trwać całe jego życie.
Rozważając jednak moment wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, nie chodzi o chwilę, w której dorosłe dziecko faktycznie samodzielnie zaczyna się utrzymywać, lecz o moment, w którym dziecko, wykorzystując swoje umiejętności, wiedzę oraz potencjał, obiektywnie może zaspokajać swoje potrzeby życiowe i jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Dziecko powinno więc podejmować próby usamodzielnienia się i to właśnie ta możliwość samodzielnego utrzymania jest rozważana przez sąd.
Kto może złożyć pozew o alimenty dla dziecka?
Małoletnie dziecko nie może samodzielnie złożyć pozwu o alimenty. Z uwagi na niepełnoletność dziecka, w jego imieniu działać musi jego przedstawiciel ustawowy – najczęściej będzie to drugi z rodziców. Wówczas w pozwie znajdzie się także żądanie, aby alimenty wypłacane były do rąk rodzica reprezentującego dziecko przed sądem, który następnie ze środków tych będzie nabywać dla dziecka jedzenie, środki czystości, opłacać jego zajęcia, wyjazdy, wyjścia kulturalne itp.
Natomiast w przypadku dziecka pełnoletniego, jedynie ono może wnieść pozew do sądu i żądać wypłacania świadczeń na jego własne konto. Po osiągnięciu pełnoletności uzyskuje się pełną zdolność do czynności prawnych i rodzic nie jest już uprawiony do jego reprezentacji.
Ile wynoszą alimenty na dziecko?
Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Rodzic zobowiązany jest więc do dostarczania dziecku środków nie tylko na zaspokajanie jego podstawowych potrzeb życiowych, lecz wszystkich uzasadnionych potrzeb. Uzasadnione potrzeby to pojęcie szersze, które obejmuje również uzasadnione wydatki na rozrywkę, kulturę czy sprzęty elektroniczne – oczywiście w granicach wyznaczonych przez drugą przesłankę, czyli majątkowe możliwości rodzica.
W trakcie postępowania badane są możliwości zarobkowe rodzica, jego majątek, oszczędności. Sąd bierze pod uwagę całokształt sytuacji majątkowej osoby obowiązanej.
Co jednak w przypadku, w którym rodzic nie posiada zarobków i majątku? Każdorazowo sąd będzie oceniał możliwości zarobkowe danego rodzica, nie zaś ich faktyczne osiąganie. Z tego względu należy przyjąć, że sąd oceni przyczyny braku zarobków rodzica. Jeżeli brak zarobku wynika z niechęci rodzica do podjęcia pracy to nie uwolni go to od obowiązku alimentacyjnego.
Należy również pamiętać, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie dziecka. W takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.
Kiedy można żądać uchylenia alimentów?
Przede wszystkim rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Powyższe uprawnienie przysługuje natomiast wyłącznie w przypadku dziecka pełnoletniego.
Nadto, zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponownie, nie dotyczy to jednak obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka.
Uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem małoletniego jest praktycznie niemożliwe, ale mogą zaistnieć okoliczności, które pozwolą na takie działanie. Jeżeli bowiem składniki majątku dziecka wystarczają do pokrycia w całości kosztów jego utrzymania (usprawiedliwionych potrzeb) to świadczenie alimentacyjne może okazać się zbędne.
