Jeśli podejrzewasz, że w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych miał miejsce błąd medyczny, powinieneś uważnie pilnować terminów na jego zgłoszenie. Po przekroczeniu określonych w przepisach okresów, nawet w przypadku pewności co do wystąpienia błędu i faktu, że zostałeś poszkodowany, nie będziesz mógł skutecznie dochodzić z tego tytułu zadośćuczynienia czy odszkodowania – lekarz będzie mógł wówczas ponieść zarzut przedawnienia i uchylić od zaspokojenia roszczenia.
Należy więc cały czas mieć na uwadze, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez lekarza w wyniku błędu medycznego ulega przedawnieniu i w oparciu o tę wiedzę planować kroki, prowadzące do zgłoszenia błędu medycznego i uzyskania odszkodowania lub zadośćuczynienia.
Przeciwko komu przysługuje roszczenie za błąd w sztuce lekarskiej?
W pierwszej kolejności musimy ustalić przeciwko komu przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie bądź odszkodowanie za błąd w sztuce lekarskiej, abyśmy mogli następnie przystąpić do konkretnych działań prawnych.
Zgodnie z zasadami prawa cywilnego, za błąd medyczny odpowie konkretny lekarz lub podmiot, w którym lekarz był zatrudniony. To przeciwko tym podmiotom lub ich ubezpieczycielom dochodzić możemy roszczeń za błąd medyczny.
Przed skierowaniem roszczenia trzeba też pamiętać, że istotne jest, aby wpierw dokonać indywidualnej analizy naszego przypadku. Aby przekonać się o zasadności naszego roszczenia i możliwości jego zaspokojenia, powinniśmy udać się do profesjonalisty, specjalizującego się w sprawach błędów medycznych, który oceni na podstawie dokumentacji medycznej czy widzi podstawy do skierowania roszczenia. Dokonanie oceny, czy personel medyczny dochował należytej staranności, czy doszło do nieprawidłowości i czy podjęcie działań prawnych jest zasadne, może pozwolić nam uniknąć niezasadnego skierowania roszczenia i kosztów z tym związanych.
Dochodzenie roszczeń. Czy zgłoszenie szkody lekarzowi wystarczy?
Przed przejściem do rozważań na temat samych terminów przedawnienia, musimy rozważyć jeszcze inną, kluczową kwestię. Jaka czynność skutecznie przerwie bieg terminów przedawnienia? Czy też prościej – co dokładnie trzeba zrobić, aby nasze roszczenie się nie przedawniło?
Nie jest wystarczające samo zgłoszenie roszczenia lekarzowi przed upływem terminu. Pismo, w którym wskażemy szkodę i zażądamy przykładowo wypłaty zadośćuczynienia od lekarza nie spowoduje, że nasze roszczenie się nie przedawni.
Aby móc skutecznie dochodzić swoich praw, w terminach, o których będzie mowa poniżej, konkretną czynność, należy podjąć przed organem takim jak sąd lub sąd polubowny, a nie przed lekarzem odpowiedzialnym według nas za naprawienie szkody. W praktyce, w większości przypadków oznaczać będzie to konieczność wniesienia w określonych poniżej terminach pozwu do sądu cywilnego o zapłatę np. zadośćuczynienia, aby przerwać bieg przedawnienia.
Inaczej wygląda jedynie kwestia przerwania biegu terminu przedawnienia roszczeń za błąd medyczny przeciwko ubezpieczycielowi. Z uwagi na regulacje szczególne w przypadku roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela bieg przedawnienia przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem.
Jak liczymy okresy przedawnienia roszczeń?
Kolejną istotną kwestią, zanim przejdziemy do wskazywania konkretnych terminów przedawnienia, jest metoda ich liczenia w prawie cywilnym. Nie jest ona bowiem oczywista, w szczególności dla osób nie zajmujących się na co dzień prawem.
Jeśli bieg naszego terminu przedawnienia rozpocznie się 1 lipca 2026 r., a sam termin przedawnienia wynosi 3 lata, ostatnim dniem terminu nie będzie 1 lipca 2029 r., mimo iż byłoby to rozwiązanie najbardziej intuicyjne. Zgodnie bowiem z przepisami kodeksu cywilnego, jeśli termin przedawnienia wynosi co najmniej dwa lata, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. W naszym przykładzie, roszczenie przedawni się więc z upływem 31 grudnia 2029 r.
Zasady te wydają się dosyć skomplikowane, ich znajomość może okazać się jednak kluczowa przy chęci zgłoszenia roszczenia. Bez niej możemy błędnie założyć że nasze roszczenie jest już przedawnione i nie podjąć kroków w celu jego dochodzenia, gdy lekarz popełni błąd, lub nadmiernie zwlekać myśląc, że mamy jeszcze dużo czasu zanim roszczenie się przedawni.
Jak przedawniają się błędy medyczne?
Błąd lekarski – przedawnienie. Termin podstawowy.
Z punktu widzenia prawa, skutkiem popełnienia błędu medycznego jest szkoda na osobie. W takim przypadku, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Nie patrzymy więc na moment, w którym błąd został popełniony (przykładowo data operacji), lecz pod uwagę bierzemy moment, w którym pacjent dowiedział się lub powinien się dowiedzieć o samej szkodzie, która nastąpiła na skutek błędu, oraz o osobie (podmiocie leczniczym) odpowiedzialnej za szkodę.
Należy mieć przy tym na uwadze, że do szkód na osobie nie znajduje zastosowania ograniczenie, że termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Ograniczenie to dotyczy bowiem wyłącznie szkód na mieniu.
Szkoda wynikła ze zbrodni lub występku – gdy personel medyczny popełni przestępstwo.
Może także zdarzyć się sytuacja, w której błąd lekarski stanowi równocześnie przestępstwo. W takim przypadku, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Nie jest przy tym konieczne wszczęcie postępowania karnego – w sytuacji, w której nie było prowadzone postępowanie karne, sąd cywilny jest uprawniony do dokonania własnej oceny, czy popełnione zostało przestępstwo.
W praktyce oznacza to więc, że jeśli szkoda powstała w wyniku przestępstwa, ma miejsce istotna modyfikacja terminu przedawnienia roszczeń. Określony został sztywny termin, który zaczynamy liczyć od momentu popełnienia przestępstwa – w naszym przypadku od momentu popełnienia błędu medycznego.
Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej
Z kolejną modyfikacją terminu przedawnienia mamy do czynienia w przypadku roszczenia osoby małoletniej. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może bowiem skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.
